Zijn koolhydraten niet noodzakelijk?

In de zoektocht naar informatie over een ketogeen dieet of ieder ander LCHF-dieet kun je verschillende pagina’s tegen komen welke beweren dat koolhydraten noodzakelijk zijn voor het correct functioneren van het menselijk lichaam. Koolhydraten worden namelijk direct omgezet in glucose, een brandstof dat voor de meeste mensen tegenwoordig in de primaire energiebehoefte voorziet.

In het geval dat het lichaam zich in de natuurlijke staat van ketose bevindt is glucose niet meer de primaire brandstof. In een natuurlijke staat van ketose wordt vet in de lever omgezet naar ketonen en worden deze ketonen als primare brandstof gebruikt. Dit is natuurlijk een prachtig proces.

Het lijkt zo te zijn dat mensen veel beter kunnen functioneren op ketonen (en dus vetverbranding). Veel mensen die al langere tijd in een natuurlijke staat van ketose zitten merken dat ze veel scherper, actiever, beter slapen en fitter zijn als voorheen zonder dat ze andere aanpassingen in hun leven hebben hoeven maken.

Wel is het zo dat het lichaam nog steeds een kleine hoeveelheid glucose nodig heeft. Bepaalde onderdelen in de hersenen hebben kunnen namelijk niet op ketonen functioneren en hebben dus glucose nodig. De exacte hoeveelheid verschilt per mens, maar als richtlijn kan worden gesteld dat iedereen met een, ‘normaal’ Westers dieet, zijn of haar hersenen ongeveer 120 gram glucose per dag nodig hebben. In het geval van een ketogeen dieet kunnen de hersenen, al na 4 dagen, tussen de 50% en 75% van de dagelijkse energiebehoefte uit ketonen verkrijgen. Dit is een geweldig fenomeen, maar dat betekent wel dat de hersenen alsnog minimaal 30 gram glucose per dag nodig hebben. Deze 30 gram aan glucose hoeft niet per se uit koolhydraten te worden gehaald.

De hersenen hebben een voorkeur om lactaat te gebruiken ten opzichte van glucose. Lactaat is een (ongewenst?) bijproduct wanneer het lichaam in zuurstofarme omstandigheden moet presteren, zoals met sporten of andere zware fysieke activiteiten. Hier kan dus een deel van de energiebehoefte voor de hersenen mee worden voorzien.

Een andere manier om aan de benodigde glucose te komen is een proces genaamd gluconeogenese.

Gluconeogenese

Gluconeogenese houdt in dat het lichaam zelf in staat is om glucose aan te maken uit proteïnen. Wanneer het lichaam merkt dat het te weinig glucose tot zijn beschikking heeft spreekt het de lever aan (en in mindere mate de nieren) om in deze behoefte te voorzien. Door dit proces is het voor de mens mogelijk om goed te blijven te functioneren wanneer er geen koolhydraten meer worden gegeten. Het gebrek aan koolhydraten (en indirect dus ook glucose) wordt door ons lichaam zelf opgelost.

De stellingen dat je minstens 20 gram of 50 gram (en soms zelfs 150 gram) koolhydraten per dag moet eten is dus onjuist. Het mag wel, maar het is zeer zeker niet noodzakelijk. Dit blijkt ook wel door de verschillende mensen die langere tijd een zero-carb dieet volgen, dus 0 gram koolhydraten per dag! In een podcast van de 2KetoDudes spreekt Amber O’Hearn over haar ervaringen met zo’n zero-carb dieet. Ook zij zit in ketose, aangezien ze geen koolhydraten binnen krijgt.

Mocht iemand jou dus wijs willen maken dat je per se koolhydraten moet eten en als je dat niet doet het ernstige gevolgen kan hebben voor je lichaam, dan weet je inmiddels wel beter.

Zoals altijd is het belangrijk naar je eigen lichaam te luisteren en je merkt vanzelf wanneer je ergens een tekort of overvloed van hebt.